De Vlaamse Statistische Autoriteit

De Vlaamse regering keurde in februari 2016 de oprichting van de Vlaamse Statistische Autoriteit goed en wees hiervoor de dienst van de hoofdstatisticus aan.  Deze nieuwe entiteit zorgt voor de coördinatie van de statistiekontwikkeling, -productie en -verspreiding voor de Vlaamse overheid.

Roeland Beerten werd aangesteld als hoofdstatisticus vanaf 1 februari 2017.  De hoofdstatisticus heeft in hoofdzaak een coördinerende rol op het Vlaamse niveau en een representatiefunctie op het interfederale en internationale niveau. Hij coördineert samen met zijn dienst de voorbereiding en opvolging van een statistisch programma en moedigt de Vlaamse overheidsdiensten aan en ondersteunt hen om hieraan mee te werken.  Hij vertegenwoordigt ook het Vlaamse Gewest in de raad van bestuur van het Interfederaal Instituut voor de Statistiek (IIS) en in de raad van bestuur van het Instituut voor Nationale Rekeningen (INR), waarmee de samenwerking met de collega’s van de andere statistische autoriteiten op gewestelijk, interfederaal en internationaal niveau geïnstitutionaliseerd wordt.

Binnen de Vlaamse Statistische Autoriteit zijn twee andere organen verantwoordelijk voor de uitvoering van de bepalingen in het decreet Vlaamse openbare statistieken.  Er is een ambtelijk Coördinatiecomité voor Vlaamse Openbare Statistieken dat de statistiekproducenten binnen de Vlaamse overheid samenbrengt.  Daarnaast werd het overleg met de statistiekgebruikers geformaliseerd door de oprichting van een Raad voor Vlaamse Openbare Statistieken .

Lees meer over het wettelijke kader voor de Vlaamse Statistische Autoriteit..

Coördinatiecomité voor Vlaamse Openbare Statistieken

Het ambtelijk Coördinatiecomité voor Vlaamse Openbare Statistieken (CVOS) vertegenwoordigt de producenten van Vlaamse openbare statistieken en wordt betrokken bij het opstellen van zowel het geïntegreerd als het Vlaams statistisch programma (Pdf - 784 kB), inclusief het kwaliteitsbeleid met betrekking tot Vlaamse openbare statistieken en de standpuntbepaling voor interfederale en internationale statistiekfora.

Raad voor Vlaamse Openbare Statistieken

Het overleg met de statistiekgebruikers is geformaliseerd door de in oktober 2016 samengestelde Raad voor Vlaamse openbare statistieken (RVOS). De leden van RVOS vertegenwoordigen de departementen en agentschappen, de lokale besturen, de Vlaamse Gemeenschapscommissie, de sociale partners, de middenveldorganisaties en de academische wereld en zijn door de Vlaamse regering benoemd voor een hernieuwbare termijn van 5 jaar. RVOS kan, op eigen initiatief of op verzoek van de Vlaamse Regering of van de Vlaamse statistische autoriteit, advies geven over het statistische programma inclusief het kwaliteitsbeleid.

Wettelijk kader

Naar aanleiding van de zesde staatshervorming werd in het Federaal Regeerakkoord van 1 december 2011 overeengekomen dat het Nationaal Instituut voor de Statistiek (dit heet nu ‘Algemene Directie Statistiek - Statistics Belgium’ of AD Statistiek) geïnterfederaliseerd wordt en dat de gefedereerde entiteiten in het Instituut voor de Nationale Rekeningen (INR) worden geïntegreerd.

Vervolgens kwam het ‘Samenwerkingsakkoord van 15 juli 2014 tussen de Federale Staat, het Vlaamse Gewest, het Waalse Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap, de Duitstalige Gemeenschap, de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie van Brussel-Hoofdstad en de Franse Gemeenschapscommissie betreffende de nadere regels voor de werking van het Interfederaal Instituut voor de statistiek, van de raad van bestuur en de wetenschappelijke comités van het Instituut voor de Nationale Rekeningen’ tot stand.  Dit samenwerkingsakkoord strekt ertoe de samenwerking mogelijk te maken tussen de partijen met het oog op een doeltreffend beheer van de openbare statistieken en de daaruit voortvloeiende gevolgen. Dit samenwerkingsakkoord werd met het instemmingsdecreet van 3 juli 2015 door de Vlaamse Regering goedgekeurd.

Artikel 36 van dat samenwerkingsakkoord bepaalt dat de statistische autoriteiten van de gemeenschappen en de gewesten bij of krachtens een decreet moeten georganiseerd worden. Het 'Decreet Vlaamse openbare statistieken (Pdf - 134 kB)' werd bekrachtigd en afgekondigd door de Vlaamse Regering op 19 februari 2016 (BS 7/03/2016) en werd van kracht vanaf 17 maart 2016. Het decreet geeft nadere toelichting over de wijze waarop de Vlaamse overheid, binnen een interfederaal kader, het Vlaamse statistiekbeleid gestalte zal geven. De nadruk ligt op coördinatie van de activiteiten voor de ontwikkeling, productie en verspreiding van Vlaamse openbare statistieken.

Na advies van de Raad van State heeft de Vlaamse Regering op 22 april 2016 een besluit over de Vlaamse openbare statistieken definitief goedgekeurd. Het besluit geeft uitvoering aan het decreet over de Vlaamse openbare statistieken en geeft meer toelichting over de organisatie van de Vlaamse statistische autoriteit en de rol van de hoofdstatisticus. Het verduidelijkt hoe de coördinatie van de statistiekontwikkeling, -productie en -verspreiding georganiseerd wordt met de Vlaamse instellingen. Er is een ambtelijk Coördinatiecomité voor Vlaamse Openbare Statistieken  dat de statistiekproducenten binnen de Vlaamse overheid vertegenwoordigt. Daarnaast is het overleg met de statistiekgebruikers geformaliseerd door de oprichting van een Raad voor Vlaamse Openbare Statistieken . Ten slotte wordt verduidelijkt hoe het statistisch programma jaarlijks voorbereid en opgevolgd zal worden samen met het coördinatiecomité en de raad.

Vertrouwensverbintenis voor de Statistiek

Het Europees Statistisch Systeem is een partnerschap tussen de statistische autoriteiten van de lidstaten en Eurostat, het Bureau voor de Statistiek van de Europese Unie. Het Europees Statistisch Systeem zorgt voor correcte en betrouwbare statistieken van hoge kwaliteit ter ondersteuning van het Europese en nationale beleid.

Om die kwaliteit te waarborgen werd een juridisch kader geschapen. Het bestaat enerzijds uit een Verordening van het Europees Parlement en de Raad en anderzijds uit een Praktijkcode. De Verordening werd op 29 april 2015 aangepast om de governance in het Europese statistische systeem te versterken, de geloofwaardigheid ervan te behouden en te voorzien in de gegevensbehoeften die het gevolg zijn van de versterkte coördinatie van het economisch beleid in de Europese Unie. Een van de aanpassingen is de ondertekening door elke lidstaat, vertegenwoordigd door zijn regering, van een “Vertrouwensverbintenis voor de Statistiek”.

In België werden de principes uit de praktijkcode van de Europese statistiek door een Samenwerkingsakkoord toepasselijk gemaakt op alle openbare statistieken die worden opgemaakt door de statistische autoriteiten van de federale staat, de gewesten en gemeenschappen.

Met deze Vertrouwensverbintenis voor de Statistiek verbinden de regeringen van de federale staat, de gewesten en gemeenschappen er zich toe alles in het werk te stellen om de fundamentele principes en de hoge kwaliteit van de openbare statistiek te garanderen.

Onder meer zullen zij:

  • De professionele onafhankelijkheid van de statistische autoriteiten waarborgen;
  • Geschikte en voldoende permanente middelen ter beschikking stellen om de kwaliteit en de relevantie van de openbare statistiek veilig te stellen;
  • Ervoor zorgen dat de statistische autoriteiten toegang hebben tot administratieve gegevens en tegelijk de totale enquêtedruk kunnen verminderen;
  • De rechten van de aangevers en de eerbiediging van de statistische geheimhouding waarborgen.

Voorts zullen de statistische autoriteiten elk voor zich en gezamenlijk een statistisch programma opstellen en zal de kwaliteit van de in die programma’s opgenomen statistieken bewaakt worden.

Indien de statistische autoriteiten andere diensten aanduiden voor een gedeelte van de openbare statistiek, moeten zij ervoor zorgen dat deze statistieken volgens dezelfde principes en kwaliteitsnormen worden opgemaakt.

Commitment Statistiek

Contact - Info

Roeland Beerten

Hoofdstatisticus